Jak serotonina wpływa na organizm?

Data wpisu 14 stycznia 2026

Sen, który nie daje nam w pełni wypocząć, problemy z wahaniami nastroju, spadki energii, brak apetytu lub też kompulsywne objadanie się , a nawet jelitowy dyskomfort – to przypadłości, które często wydają się nie mieć ze sobą za wiele wspólnego. Łączy je jednak niezwykle często wspólny mianownik – serotonina, która codziennie wpływa na nasze samopoczucie oraz na funkcjonowanie naszego ciała.

Serotonina w pigułce: czym jest i dlaczego jest tak ważna?

Serotonina, zwana inaczej 5-HT, jest niezwykle ważnym „przekaźnikiem” w ludzkim ciele. To cząsteczka, która pozwala na wzajemne komunikowanie się komórek między sobą. Najczęściej o serotoninie mówi się w odniesieniu do psychiki człowieka, jednak jej pole działania jest znacznie bardziej rozległe. Jej temat pojawia się zarówno w przypadku rozmów o przewodzie pokarmowym, jak i o krwi – serotonina jest bowiem magazynowana w płytkach krwi. Ciekawostką jest fakt, że serotonina magazynowana jest w 90% w jelitach. Jest odpowiedzialna za regulowanie pracy przewodu pokarmowego.

Serotonina jest niezwykle istotna, ponieważ wpływa na wiele procesów, które utrzymują nasz organizm w jak najlepszym porządku. Odpowiada ona za odbieranie sygnałów bólowych, a także tych związanych ze zmianami nastroju. Związana jest również z funkcjami krążeniowymi i motoryką jelit. Jest również elementem szlaku, w którym produktem końcowym jest melatonina.

Serotonina to nie tylko „hormon szczęścia” – co naprawdę robi w Twoim ciele?

Serotonina nazywana jest „hormonem szczęścia”, ale tak naprawdę to określenie mocno spłyca to, za co jest odpowiedzialna w ludzkim organizmie. W praktyce jest jak manager wielu procesów odpowiedzialnych za funkcjonowanie Twojego ciała – zarówno pod kątem emocji, jak i procesów fizycznych. Dlatego zdarza się, że gdy coś jest nie tak, objawy pojawiają się zarówno w ciele, jak i w głowie. Mowa tutaj o jednoczesnych problemach ze spaniem, nastrojem, trawieniem czy energią.

Co tak naprawdę serotonina robi w Twoim organizmie?

Odpowiada za regulowanie nastroju i odporność na stres. Jej główną funkcją jest wspieranie równowagi emocjonalnej.
Ma ogromny wpływ na sen i dobowy rytm poprzez powiązania ze szlakiem wydzielania melatoniny.
Oddziałuje na apetyt oraz sytość. Może wpływać na łaknienie, wywoływać „napady głodu” oraz ochotę na słodkie.
Reguluje motorykę przewodu pokarmowego poprzez wsparcie pracy jelit.
Moduluje to, jak organizm reaguje na bodźce, na przykład napięcie czy ból.
Jest odpowiedzialna za procesy krążeniowe, regulując pracę płytek krwi i naczyń.

Gdzie powstaje serotonina? Jelita, mózg i płytki krwi – podział ról

Serotonina w ludzkim organizmie powstaje w wielu miejscach. Działa w obrębie dwóch niezależnych od siebie obiegów – w obwodowym, gdzie serotonina jest aktywna w jelitach oraz w ośrodkowym – tutaj jest to mózg. Jest to przekaźnik, który nie przenika przez barierę krew-mózg, dlatego to, co się dzieje w jelitach jest niezależne od tego, co dzieje się w mózgu. Poziom serotoniny zarówno w jednym miejscu, jak i w drugim może się znacząco różnić.

Jelita – fabryka serotoniny

Szacuje się, że około 90-95% serotoniny jest wytwarzana w jelitach, głównie przez komórki enterochromafinowe, które znajdują się w błonie śluzowej jelit. Hormon szczęścia wytwarzany w jelitach wpływa głównie na pracę układu pokarmowego – głównie w zakresie motoryki i wydzielania. Może również oddziaływać na cały organizm dzięki komunikacji między mózgiem a jelitami.

Mózg – osobny system regulacji serotoniny

W ośrodkowym układzie nerwowym za produkcję serotoniny odpowiedzialne są neurony, które znajdują się na przykład w rejonie jąder szwu pnia mózgu. Serotonina produkowana w tym miejscu, jest nazywana „mózgową”, a kojarzona jest z regulacją nastroju, snu czy stresu.

Płytki krwi – magazyn i „kurier” serotoniny w układzie krążenia

Płytki krwi nie są zdolne do wytwarzania serotoniny, ale są jej magazynem. Odpowiadają za wyłapywanie jej z krwi za pomocą transportera serotoniny (SERT), by następnie ją przechować i uwolnić w odpowiednim momencie, na przykład podczas procesu krzepnięcia krwi.

W ten sposób możemy zauważyć, że serotonina jest słusznie nazywana „hormonem szczęścia”, jednak jej działanie jest na tyle wszechstronne, że zawężanie jej funkcji jedynie do poprawy naszego nastroju mocno jej ujmuje.

Jelita i perystaltyka – jak serotonina wpływa na ruchy przewodu pokarmowego?

Ruchy perystaltyczne mięśni przewodu pokarmowego przypominają falę – to dzięki nim treść pokarmowa pokonuje długą drogę w naszych jelitach. Ruchy te mają charakter sterowanego odruchu nerwowo-hormonalnego, gdzie serotonina pełni rolę włącznika.

W obrębie jelit, serotonina zostaje uwolniona przez komórki enterochromafinowe znajdujące się w błonie śluzowej. Gdy ściana jelita się rozciąga lub też znajduje się tam treść pokarmowa, 5-HT ma za zadanie uruchomić komunikację z ENS, czyli jelitowym układem nerwowym. Pozwala to na koordynowanie ruchu, gdzie skurcz następuje za przesuwaną treścią, a rozkurcz – przed nią. W ten sposób jelito transportuje pokarm sprawnie i systematycznie.

Działanie serotoniny odbywa się przez różne receptory, które obecne są w jelitach. Należą do nich 5-HT3 oraz 5-HT4, które są odpowiedzialne za sterowanie motoryką oraz przewodnictwem w jelitowym układzie nerwowym. Serotonina ma również wpływ na wrażliwość jelit, co świadczy o jej wielozadaniowości.

Bardzo często można zaobserwować zaburzenia w sygnalizacji serotoninowej, które mogą być związane z problemami z przyspieszoną lub spowolnioną pracą jelit. W ten sposób powstaje problem zatwardzeń lub biegunek na tle nerwowym.

Nastrój i odporność psychiczna – serotonina w układzie nerwowym

Serotonina w układzie nerwowym reguluje to, jak intensywnie odczuwamy stres, spadki nastroju oraz jak szybko wracamy do równowagi po trudnych przeżyciach. Najtrafniejsze określenie jej funkcji to wyregulowanie czułości układu nerwowego. Jeżeli serotoniny jest za mało, o wiele łatwiej jest nam przeciążyć nasz organizm, ulec rozdrażnieniu czy zatopić się w gonitwie myśli. Można również zauważyć, że regeneracja psychiczna trwa o wiele dłużej.

Z biologicznego punktu widzenia, serotonina odpowiada za komunikację obszarów mózgu odpowiedzialnych za emocje, motywację, sen oraz skupienie. Jest również odpowiedzialna za oddziaływanie na różne receptory, co pozwala jej regulować lęk oraz zachowania impulsywne. Wspiera także mózg w filtrowaniu informacji – czy zagrożenia traktujemy priorytetowo, czy utrzymujemy poczucie bezpieczeństwa mimo napięcia.

Warto również pamiętać, że serotonina nie działa w pojedynkę. Jest jednym z elementów sieci powiązań, w której również ważną rolę odgrywają sen, stres, jelita czy stany zapalne. Często, dbając o odporność psychiczną, zaczynamy od podstaw – regeneracja, regulacja rytmu dnia, odpowiednie odżywianie się. To one tworzą warunki, w których układ nerwowy ma szansę pracować spokojniej i stabilniej. Jeśli spadki nastroju, lęk oraz problemy ze snem utrzymują się lub nasilają, warto skonsultować się ze specjalistą i poszukać przyczyn w szerszym kontekście.

Sen i rytm dobowy – serotonina jako punkt wyjścia do melatoniny

Serotonina, choć najczęściej kojarzona jest z dobrym nastrojem, może poszczycić się bardziej rozległą rolą. Hormon ten pomaga ustabilizować reakcje emocjonalne, a także wspiera tak zwaną odporność psychiczną. Wpływa na proces przetwarzania bodźców odpowiadających za to, jak łatwo wpadamy w napięcie, czy stres długo się utrzymuje i jak szybko wracamy do stanu równowagi, gdy napotkamy ciężki dzień.

Serotonina w mózgu jest puzzlem w układance zwanej „systemem regulacji”. Bierze udział w komunikacji obszarów odpowiedzialnych za emocje, impulsy, sen oraz koncentrację. Przy zaburzonej sygnalizacji serotoninowej często pojawia się rozdrażnienie, brak motywacji, zmniejszona odporność na stres, trudności z wieczornym wyciszeniem czy przeciążenie psychiczne. Dobry nastrój nie zależy jednak jedynie od serotoniny. Współpracuje ona z wieloma czynnikami, jak rytm dobowy, stres, regeneracja oraz ogólny stan organizmu. Oznacza to, że dbanie o higienę snu, rytm dobowy, odpowiednią ilość ruchu czy odżywianie może być realnym wsparciem w pracy układu nerwowego i stabilności emocjonalnej.

Apetyt i sytość: dlaczego „wilczy głód” bywa sygnałem rozregulowania?

Sporo ludzi ma błędne wyobrażenie o tzw. „wilczym głodzie” – myślą, że jest on kwestią słabej woli. Jednak nierzadko jest to znak od organizmu, że ten próbuje wyrównać brak energii lub uspokoić układ nerwowy. Ogromną rolę w tej sytuacji odgrywa serotonina, która odpowiada za regulację apetytu i uczucie sytości. Reguluje między innymi to, jak nasz mózg odbiera sygnał o tym, że jesteśmy najedzeni oraz to, jak szybko pojawia się chęć na konkretne produkty, na przykład słodkie lub węglowodanowe. Gdy w naszym organizmie rozchwiany jest układ regulacji głodu, apetyt potrafi działać w systemie zero-jedynkowym. Przez długi czas nic, gdy nagle pojawia się silna potrzeba jedzenia, bez granic i opamiętania. „Wilczy głód” pojawia się najczęściej w momencie, gdy nakładają się na siebie czynniki:

dyskomfort jelitowy w postaci wzdęć, biegunki lub zaparć, co może zaburzać odczuwanie głodu i sytości;
duże wahania glukozy, które pojawiają się po słodkich przekąskach czy żywności wysoko przetworzonej;
nieregularne posiłki – zarówno pod względem czasu ich spożywania, jak i składników odżywczych – mogą być zbyt ubogie w białko, tłuszcz, błonnik, przez co nie dostarczymy sobie odpowiedniej ilości tych składników;
zajadanie długotrwałego stresu;
niewyspanie oraz rozregulowany rytm dobowy – mózg domaga się szybkiego dostarczenia energii.

Z apetytem nie wolno walczyć. Jest on informacją zwrotną od naszego organizmu, że w ostatnich dniach coś rozregulowało nasz sposób jedzenia oraz regenerację. Uporządkowanie posiłków, zadbanie o dobry sen oraz bardziej wartościową kompozycję talerza pozwala wyciszyć napady głodu i przywrócić stabilność naszego apetytu.

Stan zapalny i odporność – serotonina jako mediator w organizmie

Naturalnym odruchem obronnym naszego organizmu jest stan zapalny. Problemem jednak jest to, gdy trwa zbyt długo lub ulega aktywacji nie adekwatnie do sytuacji. W tej sytuacji serotonina działa jako mediator – potrafi wpływać na przebieg odpowiedzi układu autoimmunologicznego. Wiele komórek walczących o odporność w naszym organizmie ma receptory dla serotoniny, dzięki czemu ma ona możliwość regulować aktywność komórek, na przykład ich przemieszczanie się czy wydzielanie cytokin. Cytokiny to komunikaty, które sterują stanem zapalnym. Ogromną rolę w tych procesach odgrywają płytki krwi. Ich rola w tym przypadku to magazynowanie serotoniny i uwalnianie w miejscu uszkodzenia tkanek. Z praktycznego punktu widzenia oznacza to, że serotonina uczestniczy w mechanizmach krzepnięcia, wspomaga organizm w walce z procesami zapalnymi oraz wpływa na pracę komórek odpornościowych w centrum stanu zapalnego.

Warto również przyjrzeć się serotoninie produkowanej w przewodzie pokarmowym. Może ona bowiem oddziaływać na odporność śluzówkową, a jej sygnalizacja związana jest z przebiegiem stanów zapalnych w jelitach. To jeden z powodów, dla którego w holistycznym podejściu warto spojrzeć na serotoninę w kontekście ogólnej równowagi organizmu.

Kiedy organizm „woła o pomoc”: objawy niedoboru i nadmiaru serotoniny

Objawy związane z brakiem lub nadmiarem serotoniny potrafią być niezwykle podstępne – dotyczą one niezwykle rzadko tylko jednego obszaru. Nie ma również prostego testu, który byłby w stanie jednoznacznie potwierdzić niedobory serotoniny. Najczęściej mowa jest o zaburzonej sygnalizacji serotoninowej, a tyczy się ona szerszego kontekstu, jak jelita, stres, dieta, leki czy sen.

Objawy niedoboru serotoniny

W przypadku niedoboru serotoniny, objawy pojawiają się ze strony przewodu pokarmowego oraz ze strony psychiki. Dominuje tutaj obniżony nastrój, lęk, problemy ze snem, spadkiem energii oraz koncentracji. Organizm poszukuje szybkiego i łatwego sposobu na poprawę samopoczucia, dlatego zauważa się wtedy zwiększony apetyt i ochotę na słodycze. Zaburzenia poziomu serotoniny mogą objawiać się problemami jelitowymi – gorsza perystaltyka, zaparcia, niestrawność.

Problem może jednak dotyczyć nie tylko samej serotoniny, ale również hormonu odpowiedzialnego za jej produkcję, czyli tryptofanu. W przypadku stanów zapalnych jelit pojawiają się zaburzenia poziomu tryptofanu, zaś w przypadku chorób wątroby obserwuje się zmiany w szlakach tryptofanu oraz niskie poziomy serotoniny.

Objawy nadmiaru serotoniny

Nadmiar serotoniny najczęściej objawia się nudnościami i biegunką, czasem również pojawia się spadek apetytu. W przypadku przyjęcia nadmiaru serotoniny w postaci leków/suplementów diety, mogą pojawić się objawy zespołu serotoninowego, który jest stanem nagłym. Objawia się to pobudzeniem, potami, biegunką, drżeniem całego ciała, przyspieszonym tętnem, a czasami nawet gorączką i drgawkami.

Naturalne wsparcie serotoniny – odpowiednia dieta

Poziomu serotoniny nie da się podnieść na siłę jakąś magiczną tabletką. Należy stworzyć odpowiednie warunki, w których praca jelit i układu nerwowego będzie stabilna. Najczęściej jest to mieszanka odpowiedniej regeneracji, przebywania na świetle dziennym, ruchu oraz regularnego odżywiania.

Serotonina powstaje między innymi z aminokwasu o nazwie tryptofan. To, ile tryptofanu trafia do mózgu, zależy od tego, w jakiej ilości występuje w diecie oraz od proporcji innych aminokwasów w posiłku. Badania pokazują, że posiłki bogate w węglowodany zwiększają dostępność tryptofanu dla mózgu, co przekłada się na wsparcie syntezy serotoniny.

W praktyce najlepiej sprawdzają się podstawy zdrowego odżywiania – spożywanie posiłków o regularnych porach, obecność źródeł tryptofanu w diecie (nabiał, jaja, ryby, drób, rośliny strączkowe, nasiona, orzechy), węglowodany złożone oraz błonnik. Należy również pamiętać o produktach bogatych w witaminy z grupy B, żelazo, magnez oraz witaminę D. Są to niezwykle ważne elementy, które wspierają szlaki metaboliczne związane z serotoniną.

Stwórz z nami dietę bogatą w tryptofan

Najlepszym sposobem na podniesienie poziomu serotoniny jest spożywanie pokarmów bogatych w tryptofan. Zapraszamy do kontaktu z naszym dietetykiem, który pomoże w ułożeniu odpowiedniego jadłospisu. Weźmie pod uwagę to, co Państwu smakuje, wprowadza organizm w pozytywny nastrój i ma pozytywny wpływ na Państwa ogólne zdrowie. Zmagasz się z obniżonym nastrojem? Umów się na konsultację z naszym dietetykiem!